Hệ thống trạm sạc ô tô điện tại Việt Nam: ở đâu, sạc thế nào?

Tóm tắt nhanh

• Việt Nam hiện có mạng lưới trạm sạc phủ rộng, nổi bật nhất là hệ thống của VinFast.
• Trạm sạc được đặt tại trung tâm thương mại, chung cư, bãi đỗ xe, cây xăng, cao tốc và nhiều điểm công cộng.
• Có nhiều loại sạc với tốc độ khác nhau: sạc chậm AC và sạc nhanh DC.
• Người dùng có thể tìm trạm qua ứng dụng, kiểm tra tình trạng trụ và thanh toán trên điện thoại.
• Xe điện của các hãng khác cũng đang dần có thêm lựa chọn sạc khi hạ tầng mở rộng.

Hạ tầng trạm sạc ô tô điện tại Việt Nam đang phát triển ra sao?

Sự phát triển của ô tô điện đang kéo theo nhu cầu xây dựng mạng lưới trạm sạc tại Việt Nam. Nếu trước đây người dùng chủ yếu quan tâm đến giá xe, quãng đường di chuyển và dung lượng pin, thì khả năng tiếp cận trạm sạc cũng trở thành một yếu tố quan trọng khi lựa chọn phương tiện.

Hiện nay, hạ tầng sạc được phát triển theo nhiều mô hình: nhà sản xuất ô tô tự xây dựng mạng lưới, đại lý phân phối đầu tư trụ sạc và các doanh nghiệp độc lập cung cấp dịch vụ sạc cho nhiều thương hiệu xe.

Trong đó, VinFast thông qua V-Green là đơn vị có mạng lưới sạc quy mô lớn tại Việt Nam. Song song với hệ thống này, các đơn vị như EBOOST, ESKY, Rabbit EV và những đối tác khác đang tham gia mở rộng mạng lưới sạc đa thương hiệu.

Tuy nhiên, số lượng trụ sạc được công bố hoặc lên kế hoạch đầu tư không đồng nghĩa với số trụ đang hoạt động thực tế. Người dùng vẫn cần kiểm tra tình trạng khả dụng trước khi di chuyển đến điểm sạc.

Hướng dẫn sạc ô tô điện tại trạm công cộng

Quy trình cụ thể có thể khác nhau tùy nhà vận hành, nhưng nhìn chung gồm các bước sau:

1. Tìm trạm sạc phù hợp. Sử dụng ứng dụng của hãng xe hoặc đơn vị vận hành để xác định vị trí, loại đầu sạc, công suất và tình trạng trụ.
2. Kiểm tra khả năng tương thích. Đối chiếu chuẩn cổng sạc của xe với đầu sạc tại trạm; kiểm tra thêm điều kiện sử dụng và phương thức thanh toán.
3. Đỗ xe đúng vị trí. Tắt xe nếu hướng dẫn của nhà sản xuất yêu cầu, mở nắp cổng sạc và kiểm tra khu vực xung quanh.
4. Kích hoạt phiên sạc. Làm theo hướng dẫn trên ứng dụng, màn hình trụ hoặc quy trình xác thực của nhà vận hành.
5. Kết nối súng sạc. Cắm đầu sạc đúng cách và chờ hệ thống xác nhận phiên sạc đã bắt đầu.
6. Theo dõi quá trình sạc. Kiểm tra mức pin, thời gian và chi phí trên ứng dụng hoặc màn hình hiển thị.
7. Kết thúc phiên sạc. Dừng sạc theo hướng dẫn, mở khóa đầu sạc nếu cần, rút súng và đặt lại đúng vị trí. Di chuyển xe khi hoàn tất để nhường chỗ cho phương tiện khác.

Nếu trụ báo lỗi, đầu sạc không khóa hoặc không thể bắt đầu phiên sạc, người dùng nên thực hiện theo hướng dẫn của nhà vận hành thay vì tự tháo lắp thiết bị điện.

Chi phí sạc ô tô điện được tính như thế nào?

Chi phí sạc có thể được tính theo lượng điện tiêu thụ (kWh), biểu giá của nhà vận hành hoặc điều kiện dịch vụ cụ thể. Một số địa điểm có thể phát sinh phí đỗ xe, phí sử dụng vị trí sạc quá thời gian cho phép hoặc các khoản phụ thu khác.

Công thức ước tính đơn giản:

\[ \text{Chi phí sạc}=\text{Điện năng tiêu thụ (kWh)}\times\text{Đơn giá (đồng/kWh)} \]

Ví dụ minh họa, nếu xe tiêu thụ 40 kWh điện cho một lần sạc và đơn giá là 4.000 đồng/kWh, chi phí tiền điện sẽ là 160.000 đồng. Đây chỉ là ví dụ tính toán, không phải biểu giá chung của các trạm sạc tại Việt Nam.

Để ước tính sát thực tế, người dùng nên kiểm tra biểu giá ngay trên ứng dụng hoặc tại trụ sạc trước khi bắt đầu.

Xe điện khác thương hiệu có dùng chung trạm sạc được không?

Đây là vấn đề đáng chú ý khi thị trường xuất hiện ngày càng nhiều thương hiệu ô tô điện.

Khả năng sạc chung phụ thuộc vào ba yếu tố:

• Chuẩn đầu nối: Cổng sạc trên xe phải phù hợp với đầu nối của trụ hoặc bộ chuyển đổi được nhà sản xuất chấp thuận.
• Giao thức giao tiếp: Xe và trụ cần trao đổi thông tin đúng chuẩn để xác thực và điều khiển quá trình sạc.
• Chính sách của nhà vận hành: Một trạm có đầu nối phù hợp vẫn có thể giới hạn xe được phép sử dụng.

Chẳng hạn, trạm sạc VinFast hiện không phục vụ xe điện của thương hiệu khác theo chính sách của hãng. Ngược lại, một số mạng lưới độc lập được thiết kế để phục vụ nhiều thương hiệu xe tương thích.

Vì vậy, trước khi mua xe điện, người dùng nên tìm hiểu không chỉ phạm vi hoạt động của xe mà cả hệ thống sạc mà xe có thể sử dụng.

Những lưu ý khi sử dụng trạm sạc và đi đường dài

• Kiểm tra tình trạng trụ sạc trước khi đến nơi, đặc biệt vào cuối tuần và dịp lễ.
• Không để mức pin quá thấp khi di chuyển đến một khu vực chưa quen thuộc.
• Với hành trình dài, chuẩn bị điểm sạc dự phòng nếu trạm dự kiến không khả dụng.
• Ưu tiên sạc theo hướng dẫn của nhà sản xuất và tránh sử dụng dây, đầu chuyển đổi không rõ nguồn gốc.
• Kiểm tra phí sạc, phí đỗ xe và quy định rời vị trí sau khi sạc xong.
• Nếu sống tại chung cư, cần xác nhận điều kiện lắp đặt, cấp điện và yêu cầu an toàn của tòa nhà trước khi lắp bộ sạc riêng.